home artikelen lezingen e-books videoblogs

Bedevaart naar het hart van de Islam

Datum: 27 juni 2012
Waar: Trouw.nl (Religie & Filosofie Blogs)


Ongetwijfeld gaan de meeste liedjes en gedichten over de liefde. Een gemakkelijk onderwerp waar je ook zonder veel diepgang en met een beetje melodie iets van kunt maken wat mensen graag beluisteren op de radio. Maar wie wel meer diepgang wil, wie diepere en meer complexe emoties, veranderingen en meer wil beschrijven, die heeft een sterkere metafoor nodig. En dan kom je vaak uit bij 'de reis'. Het is niet toevallig dat Aristoteles zei: "Opleiding is de beste proviand op de reis naar de ouderdom". Seneca zei "Het hele leven is slechts een reis naar de dood". De Profeet Mohammed, vrede zei met hem, zei: "Leef je leven alsof je een reiziger bent". Er zijn weinig momenten waarop je zo intens jezelf en de mensen om je heen leert kennen als tijdens een reis.



Thuis de koffers inpakken. Ik had mijn paspoort met daarin alle benodigde stempels, mijn vaccinatieboekje die alle prikjes kon verklaren, alle benodigde kleding, boekjes en reisschema's. En natuurlijk alle andere zaken die je meeneemt als je op reis gaat. Nog één nacht slapen in mijn eigen vertrouwde bed, koffie uit mijn eigen koffiezetapparaat, douchen onder een kraan waarvan ik precies weet hoe ik aan de knoppen moet draaien om exact die temperatuur te krijgen die ik wil. Ik had dat allemaal en ik had mijn vertrouwen in Allah.

Een ruime week later zat ik op een hotelkamer in Azzizia. Het was slechts een kwartier rijden naar de grote Moskee in het centrum van Mekka, Saoedi-Arabië. Al een paar jaar richt ik mij als ik ga bidden naar deze plaats op aarde en nu ben ik er zo dichtbij. Ik heb mijn huis achter me gelaten. Ik heb mijn koffer bij me, een toilettasje met alle benodigdheden en wat te lezen. Ik deel mijn kamer met 3 anderen, dus heb een deel van mijn privacy opgegeven. De airco werkt niet zo prettig; het is te warm of te koud. Het comfort van mijn eigen huis heb ik niet meer. Maar ik heb mijn vertrouwen in Allah.

Als de hadj - de Islamitische bedevaart - voor iedereen die naar Mekka is gekomen, definitief van start gaat, laten we de hotelkamer achter ons. We gaan naar het tentenkamp Mina'. In de ochtend is deze enorme 'camping' uitgestorven maar in de avond verblijven er miljoenen bedevaartgangers. De koffers zijn in het hotel gebleven en we hebben allemaal een flinke tas met slaapzak en dergelijke mee. In het tentenkamp slapen we niet met z'n vieren maar met ongeveer 20 broeders in een tent. Op de grond, schouder aan schouder. Weer iets minder privacy, iets minder comfort. Sanitair delen we met nog tientallen andere tenten, dus dat wordt in de rij staan. Maar de tent heeft een airco en zo vinden we toch wat verkoeling. En ik heb mijn vertrouwen in Allah.

Na een paar dagen vertrekken we naar de vlakte rond de heuvel 'Arafat'. Alle mannen dragen een 'ihraam', een kledingstuk bestaande uit twee witte doeken. Het is niet meer mogelijk om te zien wie rijk is of arm, iedereen is gelijk gekleed en op reis. We hebben de meeste spullen die mee waren naar Mina' daar achtergelaten en komen met een klein tasje aan bij het tentenkamp rond de heuvel. De tenten zorgen voor enige schaduw maar meer ook niet. De airco die we in Mina' hadden is hier afwezig. Voor voedsel zijn we afhankelijk van een handjevol wat we mee hebben genomen en wat toevallig wordt uitgedeeld. In de brandende zon loop ik naar de voet van de heuvel waar ik de tijd neem om een lange tijd smeekbede te verrichten. Een aantal vernevelaars zorgt voor een soort miezerregen die enige verkoeling biedt. En ik heb mijn vertrouwen in Allah.

In de avond vertrekken we naar de vlakte van Moesdalifah. Een grote kale vlakte tussen een aantal rotsheuvels. Behalve een paar kinderen die koekjes verkopen is er geen eten meer. Mijn bidon is bijna leeg en ik vind geen kraan om het bij te vullen. Hier zijn geen tenten meer; op het veld waar ik lig zijn naar ik schat nog zo'n 100.000 andere bedevaartgangers ondergebracht. Geen enkele privacy meer. Ik vind een groepje dat (slim!) een plastic zeiltje heeft meegenomen en ik vraag of ik mijn slaapzak bij hun voeteneinden neer mag leggen. Zonder kussen of matras slapen op de verder harde ondergrond. Ik heb huis en haard achtergelaten in Nederland, mijn koffer vol spullen in het hotel en mijn laatste beetje voorzieningen in het tentenkamp van Mina'. Nu heb ik alleen nog een bijna lege bidon en een slaapzakje. En ik heb mijn vertrouwen in Allah!

Terwijl ik in de ochtend letterlijk in de voetsporen van de Profeet Mohammed - vrede zij met hem - en al zijn volgelingen die mij voorgingen terugloop van de vlakte van Moesdalifah naar het tentenkamp in Mina', raakt mijn bidon definitief leeg. De zon begint al snel in intensiteit toe te nemen en haar licht brandt op mijn huid. De broeder naast me blijkt nog twee slokken water te hebben en deelt de helft ervan met mij. Nog ruim een kilometer voordat we onze bestemming bereiken. Langzaam sjokken we door.

Tijdens de bedevaart zijn alle vormen van beschutting, privacy en comfort als de schillen van een ui langzaam van mij afgepeld. Uiteindelijk hield ik alleen de kern over: mijn vertrouwen in Allah. En ik leerde dit vertrouwen kennen zoals nooit tevoren. Ik denk niet dat iemand ooit terugkomt van Hadj. De persoon die terugkomt is anders dan de persoon die is vertrokken. Nooit meer iets voor lief nemen, altijd dankbaar zijn. Vertrouwen op Allah. Ik ga mijn best doen.